Gevalideerde instrumenten voor de (vroeg) signalering en het vaststellen van de mate van vervuiling of verzamelen ontbreken vooralsnog. Vanuit de goede ervaringen in de praktijk worden enkele hulpmiddelen en handvatten in deze handreiking (toch) beschikbaar gemaakt.
Om de mate van vervuiling en de daarop volgende manier van handelen te bepalen (zelf aan de slag, melden of direct opschalen) kan gebruik worden gemaakt van de Screening Woonhygiënische Problematiek van de gemeente Utrecht.
Screening Woonhygienische Problematiek (WHP)
In deze leidraad zijn drie gradaties kenmerken van de woning en de bewoner geordend in de toestandsbeelden ‘groen’, ‘oranje’ en ‘rood’. De indeling bepaalt of het buurtteam de casus zelf kan oppakken, of er overleg wenselijk is, of dat er gemeld moet worden.
- Bij ‘groen’ is er sprake van lichte vervuiling en een cliënt die open staat voor hulp. Het is de inschatting dat er binnen een maand contact met uitzicht op verbetering zal zijn. Deze situatie kan door de buurtteams worden opgepakt.
- Bij ‘oranje’ is de situatie zorgelijker en is er sprake van het grijze gebied tussen de aanpak van de buurtteams en team WHP. Overleg met WHP is dan nodig.
- Bij ‘rood’ is er sprake van een ernstig vervuilde woning en een cliënt die niet open staat voor hulp. Overdracht aan team WHP is dan nodig.
Screening Woonhygienische Problematiek (WHP) – Gemeente Utrecht
Bij het (vermoeden van) een verzamelstoornis kan onder meer de Clutter Image Rating gebruikt worden als hulpmiddel.
Clutter Image Rating
Clutter Image Rating (CIR) maakt het mogelijk een objectief beeld te krijgen van de daadwerkelijke hoeveelheid spullen in de woonruimten, maar ook van de mate van ziekte-inzicht (cliënt wijst aan welke foto overeenkomt met de eigen leefruimte, hierna te verifiëren door de gespecialiseerde zorgaanbieder). Reeksen van negen foto’s laten oplopende niveaus van chaos zien in zowel de woonkamer, de slaapkamer, de keuken als de badkamer. Is sprake van CIR-niveau 3 of hoger? Licht het Meldpunt/GGD direct in, evenals bij twijfelgevallen of andere zorgwekkende signalen (bijvoorbeeld plotse vervuiling na persoonlijke tegenslag).
N.B. De afbeeldingen zijn niet representatief voor alle mensen met verzameldwang. Zo zijn er zijn ook mensen met verzameldwang die gestructureerd zijn en een schoon huis hebben.
De Screening Woonhygiënische Problematiek en de Clutter Image Rating kunnen ook gebruikt worden voor onderlinge professionele communicatie en communicatie met cliënten. Hierbij moet het vinden van een oplossing voor het zorgprobleem van de cliënt het uitgangspunt zijn. Het gesprek met de cliënt en het in beeld brengen van diens situatie, dient als ingang.