Beschrijving studies en resultaten

Thuissituatie

De studie van Luijendijk (2019) beschreef de Delirium Caregiver Questionnaire; een vragenlijst voor verzorgers om een delier te detecteren. Deze vragenlijst werd afgenomen bij verzorgers van 112 cliënten bij een geheugenkliniek en bij een polikliniek; gemiddeld 82,0 jaar en 67% vrouwen. De gegevens werden gebruikt voor de ontwikkeling van een definitieve vragenlijst en die werd gevalideerd bij verzorgers van 234 cliënten die doorverwezen waren voor een poliklinische dementiescreening door verpleegkundigen en artsen. De gouden standaard voor een delier in deze studie was een psychiatrisch onderzoek door een verpleegkundige en klinisch geriater waarvoor twee huisbezoeken werden afgelegd, meestal in aanwezigheid van de verzorger. Deze Delirium Caregiver Questionnaire bevatte de volgende items: bezoek aan de SEH nodig; slaapstoornissen; fluctuerend beloop; hallucinaties; verwarde gedachten; eerder delier en recent ontslag uit het ziekenhuis. De prevalentie van delier was 49%. De diagnostische accuratesse van deze vragenlijst werd onderzocht en de sensitiviteit was 73,5% en de specificiteit 73,5%.

Verpleeghuis

De review van Quispel Aggenbach 2018 was gericht op snelle screeningstests die binnen drie minuten aan het bed konden worden gebruikt bij ouderen die waren opgenomen in het ziekenhuis of verpleeghuis. Dit review includeerde 27 studies en 31 publicaties hierover t/m december 2017 (zie tabel 1 van het artikel voor een overzicht van alle studies). De screeningstests waren veelal gericht op aandacht en ‘arousal’. Veel van de geïncludeerde tests zijn heel kort. Ze geven aan dat er mogelijke cognitieve problemen zijn, dus is het heel lastig die te gebruiken bij een bestaande dementie.

Dit review excludeerde alle tests waarvoor informatie van een naaste/familie nodig was. De meeste van de geïncludeerde studies waren uitgevoerd (door studenten, onderzoekers, verpleegkundigen, geriater, psychiaters of delier experts) op diverse afdelingen in het ziekenhuis, slechts enkele studies waren in het verpleeghuis uitgevoerd (in Canada) en geen van de studies was thuis uitgevoerd. Van de gebruikte instrumenten was alleen de RADAR (Recognizing Acute Delirium As part of your Routine) gevalideerd in het verpleeghuis.

De RADAR, bestaande uit vijf items, werd gevalideerd bij een gecombineerde cliëntengroep met deels ziekenhuispatiënten (N=142) en deels verpleeghuiscliënten (N=51) (Voyer 2015). De lijst werd afgenomen door één onderzoeksassistent die verantwoordelijk was voor de afname van de RADAR. De RADAR werd gelijktijdig afgenomen door verpleegkundigen aan het bed tijdens de momenten waarop de medicatie werd uitgedeeld. Als gouden standaard werd de delier diagnose gesteld aan de hand van de CAM. Deze werd afgenomen door een andere daarin getrainde onderzoeksassistent. Ziekenhuispatiënten waren gemiddeld 79 jaar en verpleeghuiscliënten gemiddeld 85 jaar oud. Van de ziekenhuispatiënten had 3,5% dementie en 71% van de verpleeghuiscliënten. Er werd een sensitiviteit van 73% gezien en specificiteit van 67%, wanneer de RADAR drie- tot viermaal daags werd afgenomen.

Bij dezelfde patiëntengroep werd ook een tiental cognitieve tests gericht op aandacht afgenomen, omdat verstoorde aandacht één van de belangrijkste kenmerken is van een delier . Deze studie liet zien dat vooral de MOTYB (het achterstevoren opnoemen van de maanden van het jaar) een goede balans tussen sensitiviteit (82.6%) en specificiteit (62.5%) had (met de diagnose delier).

Het gebruik van de RADAR in Nederland werd niet beschreven en het was ook niet bekend bij de werkgroepleden.

Eén studie bestudeerde het gebruik van de DOSS in een verpleeghuis . De DOSS is een screeningsinstrument dat door de verpleegkundige gebruikt kan worden. De DOSS is gebaseerd op de DSM-IV diagnostische criteria voor delier. De originele versie van de schaal bevat 25 gedragsitems die acht diagnostische en gerelateerde symptomen omvatten: verstoringen van het bewustzijn, aandacht, concentratie, stemming, perceptie, denken, geheugen, oriëntatie, psychomotore activiteit en slaap-waak patroon. Een gemiddelde score van meer dan drie punten gemeten over drie diensten maakte een delier waarschijnlijk. Deze gedragsitems zijn waar te nemen door een getrainde verpleegkundige met basiskennis van geriatrie. De DOSS kan in minder dan vijf minuten worden ingevuld.

In 2018 werd de 25-item DOSS gevalideerd in negen verpleeghuizen in het Verenigd Koninkrijk . De DOSS werd afgenomen bij 216 bewoners met een gemiddelde leeftijd van 84,9 jaar en vergeleken met de CAM als gouden standaard. De CAM werd tweemaal per week bij de deelnemers afgenomen. Gedurende 15 maanden was de CAM 78 maal positief voor een delier. De sensitiviteit van de DOSS, afgenomen door getrainde verzorgenden, bedroeg 61% en de specificiteit 71%.