Overweeg zowel in een vroeg stadium (als problemen nog niet geëscaleerd zijn) als bij ernstige situaties, de volgende zes stappen te doorlopen in het proces van afweging wanneer handelen gerechtvaardigd is:
- signaal onderzoeken
- situatie bespreken met de cliënt
- situatie voorleggen aan het team
- situatie bespreken met naasten en/of omgeving van de cliënt
- situatie met de cliënt analyseren
- afweging maken.
Bij de genoemde stappen kan gebruik gemaakt worden van motivatietechnieken, presentiebenadering, bemoeizorg strategieën, voorwaardelijke hulpverlening en sociale netwerkversterking. Op teamniveau zijn moreel beraad bijeenkomsten, casuïstiekbesprekingen en intervisie geschikt om dilemma’s rond wel of niet ingrijpen te bespreken.
Belangrijke overwegingen voor het maken van een weloverwogen en zorgvuldige afweging zijn:
- noodzakelijkheid (is ingrijpen echt nodig)
- doelmatigheid (draagt ingrijpen bij aan het verbeteren van het perspectief van de cliënt en daarmee aan het verminderen van de risico’s)
- proportionliteit (is ingrijpen in verhouding tot de risico’s die kunnen optreden)
- subsidiariteit (is de manier waarop wordt ingegrepen de minst ingrijpende voor de cliënt).