Het verlenen van zorg kan op den duur leiden tot een te zware belasting van de mantelzorger. Mantelzorgers ervaren dan dat de zorg te veel op hun schouders komt te rusten of dat hun zelfstandigheid of onafhankelijkheid in de knel raakt. Ook gaat de zorg voor de naaste soms ten koste van de eigen gezondheid of leidt tot conflicten op het werk of in de thuissituatie. Op dat moment is er sprake van overbelasting bij de mantelzorger (Invoorzorg, z.d. , https://www.venvn.nl/Berichten/ID/352447/De mantelzorger-is-overbelast/www.venvn.nl/berichten/Mantelzorger).
Overbelasting van de mantelzorger kan zich uiten in:
- tijdsbelasting: (het gevoel van) tijdsdruk;
- ontwikkelingsbelasting: geen ruimte om zichzelf te ontwikkelen in scholing of werk;
- fysieke belasting: invloed op de gezondheid (conditie, energie);
- sociale belasting: sociale rollen komen in de knel (vriendschap, gezin);
- emotionele belasting: verdriet over ziekte(verloop) of negatieve gevoelens.
(Zorg voor beter, 2017) .
Mantelzorgers met een migratie-achtergrond
Deze mantelzorgers hebben een grotere kans op overbelasting dan autochtone mantelzorgers ; https://nidi.knaw.nl/nl/actueel/nieuws/eur20190305). Zij hebben vaak extra taken op het gebied van begeleiding (zoals tolken) naar gezondheidszorg- en andere instanties. De belasting van de mantelzorger kan ook worden vergroot door onbekendheid met ziektebeelden, zoals dementie. Soms is er ook sprake van schaamte, vanwege het gedrag van de persoon met dementie. Daardoor wordt pas in een laat stadium hulp gezocht, wat weer leidt tot een hoge belasting van de mantelzorger (Pharos, 2012; PRIMO, 2007; NOOM, 2014) .
Ontspoorde mantelzorg
Overbelasting van de mantelzorger kan soms leiden tot ontspoorde zorg. Dan kan goede zorg omslaan in verwaarlozing, verkeerde behandeling of zelfs mishandeling van de naaste voor wie men zorgt. Vaak gaat het om schrijnende situaties waarbij de mantelzorger zelf geen oplossing meer weet. Bij ontspoorde mantelzorg is er geen sprake van kwade opzet maar van een proces dat zich doorgaans geleidelijk voltrekt . Voorbeelden van signalen van ontsporing van mantelzorg zijn:
- de mantelzorger is uitgeput en overbelast;
- de mantelzorger is gefrustreerd en geïrriteerd;
- de problematiek verhullen en bedekken, bezoek weren;
- zichtbaar letsel bij de verzorgde;
- de verzorgde maakt een depressieve, angstige indruk;
- de verzorgde vermijdt contact in aanwezigheid van de mantelzorger .