Jonge mantelzorgers zijn kinderen en jongeren die opgroeien met een familielid met een lichamelijke of psychische ziekte, verslaving of cognitieve problemen. Jonge mantelzorgers helpen mee in het gezin, geven praktische of emotionele steun en maken zich zorgen over de situatie. Daardoor komen jonge mantelzorgers zelf vaak zorg te kort . Zij hebben extra aandacht nodig (Leu & Becker 2016). Bij jonge mantelzorgers kunnen de school- en studieprestaties, sociale contacten of hun vrijetijdsbesteding in het gedrang komen.
Het eerder herkennen van jonge mantelzorgers kan overbelasting, vroegtijdig schoolverlaten en (psychische) problemen op latere leeftijd voorkomen (Markant, z.d.). Jonge mantelzorgers hebben vaak bewust of onbewust behoefte aan steun, maar vragen daar zelf meestal niet om . Ze willen hun ouders niet belasten met vragen en zorgen, houden zich flink en eisen geen aandacht op voor zichzelf. Gevoelens van loyaliteit, schuld of schaamte kunnen ertoe bijdragen dat jonge mantelzorgers vaak geen hulp vragen . Jonge mantelzorgers hebben verantwoordelijkheden die niet passen bij hun leeftijd doordat zij zorgen voor of zorgen hebben om een (chronisch) ziek gezinslid. Dat kan leiden tot angst, depressie, concentratieproblemen, eetproblemen, slaapproblemen, vermoeidheid, teruggetrokken gedrag, drugs- of alcoholproblemen of lichamelijke klachten (Visser-Meily, 2005; Van der Port, 2007; Roos, 2013, 2016; Sieh, 2012,2013; De Man, 2013; Morley, 2016).
Signalen bij jonge mantelzorgers die overbelast zijn of dreigen te raken zijn:
- vermoeidheid, concentratieproblemen en schoolverzuim;
- psychosomatische klachten, dat wil zeggen: psychische spanningen die leiden tot lichamelijke klachten zoals eet- en slaapstoornissen of vluchtgedrag in het gebruik van alcohol of drugs;
- teruggetrokken gedrag en isolement ten opzichte van leeftijdgenoten;
- extreem opvallend gedrag of extra voorbeeldig gedrag om niet op te vallen .
Jonge mantelzorgers kunnen op jonge maar ook op latere leeftijd vastlopen, zowel in de privé situatie, met studie of met werk. Daarom is preventie door herkenning, coaching en begeleiding van jonge mantelzorgers van essentieel belang.