Skin tears zijn acute huidwonden veroorzaakt door mechanische krachten die worden uitgeoefend op de huid. Voorbeelden hiervan zijn wrijving en/of schuifkrachten, vallen en stoten, verwondingen door materiaal en verwijderen van kleefverbanden. Bij een skin tear scheurt de opperhuid (en soms ook de lederhuid) los van de onderliggende structuur . Er zijn verschillende typen skin tears: skin tears zonder weefselverlies, skin tears met gedeeltelijk weefselverlies en skin tears met volledig weefselverlies. Een uitgebreidere definitie zoals vastgesteld voor deze richtlijn inclusief foto’s staat onder het kopje ‘Definities’. Bij weefselverlies is er een groter risico op infecties. Zorgprofessionals in de wijk kunnen alle typen skin tears tegenkomen tijdens hun werk.
Sommige personen hebben een groter risico op een skin tear. Bij personen met een kwetsbare huid, zoals ouderen, komen skin tears vaker voor dan gemiddeld. Ouderen hebben daarbij een groter risico op een gecompliceerd beloop: door de huidveroudering, veranderde huidstructuur en langdurig medicijngebruik wordt het genezingsproces vertraagd . Trage wondgenezing is geassocieerd met een vergroot infectierisico.
Door dubbele vergrijzing (meer ouderen, die bovendien steeds ouder worden) en de tendens om langer thuis te blijven wonen, hebben verpleegkundigen en verzorgenden in de wijk steeds vaker te maken met cliënten met (een verhoogd risico op) skin tears. Skin tears zijn pijnlijk en belastend voor de cliënt en familieleden. Skin tears kunnen op elk deel van het lichaam voorkomen maar komen het meeste voor op de armen, benen en op de rug van de handen .
In de literatuur is geen eenduidig antwoord te vinden hoe vaak skin tears voorkomt. De schatting is dat bij thuiswonenden de incidentie van skin tears ligt tussen 4.5% tot 19.5% . Deze percentages zijn meestal gebaseerd op onderzoeken die zijn uitgevoerd in verzorgingsinstellingen; waarschijnlijk liggen deze getallen hoger in de thuiswonende setting . Daarnaast zullen de percentages hoger zijn onder ouderen dan onder jongeren. Omdat er geen skin tear cijfers bekend zijn in Nederland, is er geen zicht op de totale werkbelasting en kosten die skin tears in Nederland met zich meebrengen.
Als een skin tear wordt voorkomen, is dit winst in de kwaliteit van leven van de cliënt. Er zijn meerdere preventieve maatregelen die kunnen worden toegepast om skin tears te voorkomen. Er zijn maatregelen die gericht zijn op de huid van de cliënt, bijvoorbeeld door deze te beschermen met lange kleding of te verzorgen met huidverzorgingsproducten. Andere maatregelen richten zich op de omgeving van de cliënt, bijvoorbeeld het afschermen van scherpe hoeken van meubels. Hoe eerder een skin tear wordt ontdekt en de behandeling wordt gestart, hoe groter de kans is op een snelle genezing zonder complicaties. Bij cliënten die een groter risico hebben op het krijgen van een skin tear door bepaalde risicofactoren (bijvoorbeeld door een kwetsbare huid) is het extra belangrijk om alert te zijn op de aanwezigheid van skin tears.
Op dit moment is er in Nederland geen landelijke richtlijn die bovenstaande onderwerpen behandeld. De landelijke richtlijn ‘Wondzorg bij acute wonden’ van de Nederlandse Vereniging voor Heelkunde (NVvH) gaat niet in op preventie en de informatie over de behandeling is beperkt.
In het zorgveld zijn er meerdere skin tear protocollen en/of richtlijnen die kunnen verschillen per discipline en organisatie in de aanbevolen behandeling van een skin tear. Zo kwam duidelijk naar voren dat de aanbevelingen in de NGH standaard van huisartsen afwijken van de landelijke richtlijn (Wichers IM, 2017) en dat er ook een skin tear protocol is opgesteld door Vilans.
Dit maakt het voor de zorgprofessionals onduidelijk wat de beste behandeling van een skin tear is. Daarnaast is het niet altijd duidelijk welke zorgprofessional betrokken moet zijn bij een cliënt met een skin tear en wie bepaalde handelingen mag doen. Het lastige hieraan is dat elke organisatie zijn eigen structuur en regels heeft. In Nederland is eigen regie een belangrijk onderdeel in de zorg en dat is bij skin tears niet anders.
Een nieuwe richtlijn die gaat over de preventie en behandeling van skin tears kan de huidige hiaten opvullen en duidelijkheid scheppen wat de beste manier is om skin tears te voorkomen en te behandelen. Daarin moet ook duidelijk worden wat de rollen en verantwoordelijkheden zijn en moeten handvaten gegeven worden voor het stimuleren van eigen regie van de cliënt.