Problemen met medicatietrouw komen veel voor. Gemiddeld een kwart van de cliënten is niet medicatietrouw . Cliënten starten een overeengekomen behandeling niet, ze gebruiken de medicatie niet volgens voorschrift of ze maken de behandeling niet af. Dit leidt tot een toename in zorgkosten en maatschappelijke kosten en een afname in gezondheid en kwaliteit van leven. Factoren die de mate van medicatietrouw beïnvloeden, liggen onder andere bij de cliënt (zoals niet overtuigd zijn van noodzaak medicatie of zorgen over bijwerkingen), bij communicatie tussen voorschrijver en cliënt (zoals gezamenlijke besluitvorming), bij de behandeling (zoals complexiteit innameschema, bijwerkingen) en bij de organisatie van de zorg (zoals medicatiekosten) .

Meerdere studies hebben laten zien dat een goede medicatietrouw samenhangt met betere gezondheidsuitkomsten. Het RIVM berekende in 2017 dat als cliënten medicatietrouw zijn (in deze berekening aan cholesterol- en bloeddrukverlagers), dat veel gezondheidswinst oplevert tegen relatief lage kosten . In meerdere andere studies is aangetoond dat een goede medicatietrouw de mortaliteit verlaagt, het zorggebruik vermindert (onder andere ziekenhuis(her)opnames) en daarmee ook de zorgkosten verlaagt . Een recente meta-analyse laat zien dat bij mensen van 55 jaar en ouder medicatieontrouw was geassocieerd met een 17% hogere kans op ziekenhuisopname, en een goede medicatietrouw geassocieerd was met een afname van 21% in het overlijdensrisico . Het belang van het verbeteren van de medicatietrouw is dan ook evident.

Er is in toenemende mate bewijs hoe zorgprofessionals medicatietrouw effectief kunnen ondersteunen. Nederlandse verpleegkundigen ontplooien al relatief veel activiteiten op het gebied van het voorkomen van medicatieontrouw. Zij hebben vaak langdurig en intensief contact met cliënten. Zij geven cliënten informatie over medicatie, signaleren problemen en bieden praktische oplossingen. Ze zien het signaleren van problemen met medicatietrouw en de ondersteuning en begeleiding van cliënten met deze problemen als hun taak. Zij werken daarbij regelmatig samen met de voorschrijver, apotheker en eventuele andere betrokken zorgverleners. Voor het maken van praktische afspraken met andere zorgverleners over medicatietrouw en andere aspecten van de organisatie van zorg rondom medicatiegebruik voor patiënten met wijkverpleging is de Landelijke Eerstelijns Samenwerkingsafspraak (LESA) Organisatie van zorg bij chronische medicatie (2020) beschikbaar. Er gebeuren dus al veel zinvolle dingen. Maar er is ook aanzienlijke variatie in de kwaliteit van de ondersteuning bij problemen met medicatietrouw. Er zijn daarom verbeteringen mogelijk.

Doel

Het doel van de richtlijn is het voorkómen of het tijdig signaleren van problemen met medicatietrouw en het effectief ondersteunen van medicatietrouw bij cliënten die zorg krijgen van VenV. De richtlijn biedt hiervoor concrete handvatten. Dit moet uiteindelijk leiden tot medicatie (en behandeluitkomsten) die beter passen bij de situatie van de individuele cliënt, betere kwaliteit van leven en minder ziekte- en geneesmiddelgerelateerde ziekenhuisopnames.