Zwangeren en ouders die zich door hun opleiding, inkomen, leefstijl, gezondheid, sociale- of leefomstandigheden in een verhoogd kwetsbare situatie kunnen bevinden, hebben voor een gunstige zwangerschapsuitkomst en een gezonde ontwikkeling en volledige ontplooiing van hun kind vaak extra zorg en begeleiding nodig . De richtlijn ‘Kwetsbaarheid eerste 1000 dagen’ bevat handelingsaanbevelingen voor verpleegkundigen en verzorgenden, gebaseerd op wetenschappelijk bewijs en goede praktijkvoorbeelden, ten behoeve van de zorg voor deze kwetsbare doelgroep. Einddoel van deze richtlijn is om de positie van zwangeren en ouders van kinderen tot 2 jaar in een kwetsbare situatie te verbeteren, en risico’s voor het (ongeboren) kind te verminderen.

Doelgroep

Beoogde gebruikers van deze richtlijn zijn verpleegkundigen, verpleegkundig specialisten, zorgkundigen en verzorgenden, zoals omschreven in het beroepenhuis V&V 2020. Het gaat hierbij om verpleegkundigen en verzorgenden die werken in de nulde, eerste, tweede of derde lijn. Hieronder vallen met name: obstetrie-, neonatologie-, sociaalpsychiatrisch- en jeugdverpleegkundigen, werkzaam in ziekenhuizen, de Geestelijke Gezondheidszorg (GGZ), een Psychiatrie, Obstetrie en Pediatrie (POP) polikliniek, jeugdverpleegkundigen in de jeugdgezondheidszorg (JGZ), sociaal verpleegkundigen in de OGGZ, de zorg voor licht verstandelijk beperkten (LVB), de verslavingszorg, begeleid wonen of in de thuissituatie van cliënten.

Deze richtlijn is tevens bruikbaar voor kraamverzorgenden en kraamzorgverpleegkundigen die, hoewel zij geen onderdeel uitmaken van V&VN, een belangrijk aandeel hebben in de zorg voor gezinnen in een verhoogd kwetsbare situatie en het signaleren van risico’s.

Omdat afstemming, continuïteit en samenwerking in de zorg voor zwangeren, ouders en jeugdigen in (mogelijk) kwetsbare situaties essentieel is, verwachten wij dat deze richtlijn ook informatief is voor eerstelijns en tweedelijns verloskundigen, gynaecologen, kinderartsen, huisartsen, jeugdartsen, psychiaters, voor professionals werkzaam in voorschoolse voorzieningen, de jeugdzorg en jeugdbescherming en in het maatschappelijk werk.

Doelpopulatie

De aanbevelingen in deze richtlijn zijn van toepassing op zwangeren en (aanstaande) ouders in een (mogelijk) verhoogd kwetsbare situatie, en hun kinderen in de kinderleeftijd van -9 maanden tot 2 jaar. De doelpopulatie wordt verderop in deze richtlijn nader gedefinieerd en geïllustreerd.

Afbakening

Deze richtlijn sluit aan bij:

Cliëntversie

Om zwangeren, ouders en andere geïnteresseerden te informeren over deze richtlijn is een cliëntversie ontwikkeld.

Actualisering

V&VN is als eigenaar van deze richtlijn verantwoordelijk voor de publicatie en de verdere verspreiding van de richtlijn, alsmede voor het onderhoud en de actualisatie ervan. Voor deze richtlijn is de standaard herzieningstermijn van vijf jaar van toepassing. Deze termijn is gebaseerd op verwachtingen omtrent de snelheid waarmee eventueel nieuw bewijs in de literatuur verschijnt en de mogelijke impact die dat heeft op de kernaanbevelingen. Uiterlijk in 2027 besluit het bestuur van V&VN daarom of actualisatie aangewezen is. Indien overgegaan wordt tot actualisatie, dan worden opnieuw een werk/adviesgroep en een klankbordgroep geïnstalleerd. De geldigheid van deze richtlijn komt eerder te vervallen als daar op grond van nieuw, belangrijk bewijs uit de literatuur aanleiding toe is, dit ter beoordeling aan V&VN.