Kwaliteit van het bewijs

De algehele kwaliteit van bewijs voor deze uitgangsvraag is zeer laag. Er is voor deze uitgangsvraag geen bewijs van hoge kwaliteit gevonden. Er is geen onderzoek gevonden waarin de effectiviteit en/of bruikbaarheid van de gespreksmethodieken zijn vergeleken.

Gewenste en ongewenste effecten

Veel toegepaste methoden bij het voeren van professionele gesprekken zijn: ‘Motiverende Gespreksvoering’, ‘Oplossingsgericht Werken’ en ‘Samen Beslissen’ (“shared decision making”). Deze methodieken zijn in veel verschillende varianten in gebruik, als zelfstandige methode en als onderdeel van bestaande interventies en strategieën .

Cliëntenperspectief

Bekend is dat cliënten beter geïnformeerd en tevredener zijn als zij actief worden geïnformeerd voorafgaand aan het nemen van een beslissing en als ze weten wat ze van de hulpverlening kunnen verwachten . Er is geen onderzoek bekend waarbij verschillende gespreksmethodieken door cliënten onderling zijn vergeleken.

Professioneel perspectief

Het uitgangspunt van Motiverende Gespreksvoering is dat mensen pas gemotiveerd raken om een probleem aan te pakken, als er begrip is voor hun ambivalentie (ik wil wel en ik wil niet), en als ze het idee hebben dat ze dit echt kunnen. Uit buitenlandse studies is bovendien gebleken dat Motiverende Gespreksvoering een effectief hulpmiddel kan zijn, bijvoorbeeld om alcoholen drugsgebruik te verminderen . De techniek van Motiverende Gespreksvoering wordt al breed gebruikt en is in de praktijk waardevol gebleken. De in de jeugdgezondheidszorg veel gebruikte methodieken GIZ, SPARK-methode en SamenStarten maken bijvoorbeeld gebruik van oplossingsgerichte en motiverende gespreksvoering om gezinnen actief te betrekken bij het inschatten van hun zorgbehoeften.

Oplossingsgericht Werken is een gesprekstechniek die is gericht op het versterken van de autonomie van de gesprekspartners waarbij de aandacht uitgaat naar de oplossing in plaats van het probleem . Uitgangspunt hierbij is dat de professional de zwangere of ouder niet rechtstreeks beïnvloedt, maar dat deze zichzelf verandert. Naar de effectiviteit van Oplossingsgericht Werken door verpleegkundigen/verzorgenden is (nog) geen wetenschappelijk onderzoek verricht. Wel zijn er vanuit andere velden (o.a. gezinstherapie) aanwijzingen dat een oplossingsgerichte benadering effectief kan zijn .

Samen Beslissen heeft voor mensen met laag sociaaleconomische achtergrond de potentie om achterstanden terug te dringen . Belangrijke kenmerken van Samen Beslissen zijn dat de uitwisseling van informatie tussen de professional en de cliënt wederkerig is en dat het zowel (para)medische als persoonlijke informatie betreft. De professional en de cliënt overleggen vervolgens samen over alle aspecten die belangrijk zijn voor de besluitvorming. Het proces wordt samen doorlopen maar de client neemt de uiteindelijke beslissing. In bijlage 9 wordt een gespreksleidraad weergegeven gebaseerd op de gesprekstechniek van Samen Beslissen. Deze leidraad kan enig houvast te geven tijdens het gesprek met de zwangere of ouder.

Kosten

Het is niet bekend hoeveel training professionals nodig hebben om bijvoorbeeld motiverende gespreksvoering effectief uit te kunnen voeren (Bartelink 2014).

Organisatie van zorg

Elke organisatie kan training in gespreksvoering aan haar medewerkers aanbieden. Welke methode gekozen wordt, is afhankelijk van de voorkeuren van de organisatie en de betrokken professionals.

Maatschappelijk perspectief

Gespreksmethodieken kunnen helpen om daadwerkelijk met cliënten in contact te komen en samen te werken aan oplossingen. Zo kan bijgedragen worden aan het verkleinen van gezondheidsverschillen en het verminderen van kosten van de gezondheidszorg.