Er wordt aanbevolen om bij alle angst- en dwangstoornissen als eerste stap te behandelen met CGT. Onder CGT wordt verstaan een diversiteit van interventies en methodieken waaronder:

• verschillende vormen van exposure (in vivo, imaginair, interoceptief);
• responspreventie;
• cognitieve herstructurering;
• paniekmanagement;
• taakconcentratietraining;
• applied relaxation;
• sociale vaardigheidstraining.

De keuze voor een bepaalde specifieke CGT-interventie, is mede afhankelijk van het type stoornis en wordt bij de betreffende angst- of dwangstoornis apart aanbevolen.

Bij de psychotherapeutische behandeling van sociale angststoornis worden exposure in vivo, cognitieve (gedrags)therapie, sociale vaardigheidstraining en taakconcentratie training aanbevolen.

Voor de psychotherapeutische behandeling van paniekstoornis wordt CGT, bestaande uit psychologisch paniekmanagement (PM) en exposure in vivo (EV) als standaard behandeling aanbevolen. Bij de psychotherapeutische behandeling van gegeneraliseerde angststoornis (GAS) is cognitieve gedragstherapie (CGT) bij GAS bij volwassenen als eerste keus behandeling aanbevolen.

Cognitieve gedragstherapie wordt bij voorkeur individueel uitgevoerd. Als er geen herstel optreedt, kan de behandeling worden verlengd met nadruk op elementen die nog niet zijn gegeven, zoals: exposure, applied relaxation of (meta)cognitieve therapie.

Wanneer CGT onvoldoende effect heeft op de angststoornis kan worden overwogen om de behandeling te intensiveren, of beargumenteerd van CGT af te wijken en een andere behandelvorm in te zetten, zoals kortdurende psychodynamische therapie, mindfulness, EMDR of ACT. Tijdig evalueren (na 5-8 sessies) is van belang om te voorkomen dat een ingeslagen traject te lang zonder effect gecontinueerd wordt. Bij ineffectiviteit kan overwogen worden om farmacotherapie in te zetten (zie module farmacotherapie, of de module combinatiebehandeling).

De primaire aanbeveling is om bij de psychologische behandeling van ouderen met angststoornissen de aanbevelingen te volgen die ook bij 18-65-jarigen worden gegeven. Vanzelfsprekend kunnen er zich bij ouderen specifieke omstandigheden en voordoen waar rekening mee moet worden gehouden, zoals bijvoorbeeld hardhorendheid of visusproblemen, of een slechtere fysieke gezondheid. Het rekening houden met specifieke individuele kenmerken behoort echter tot de basiscompetenties van professionals en past bij “shared decision making” en “personalized treatment” en is daarmee een leeftijdsonafhankelijk proces.

CGT wordt overwogen in de behandeling van angststoornissen bij kinderen en adolescenten: bij start van de behandeling: voorstel start psychotherapeutische behandeling met CGT, gericht op het kind of de adolescent, met goede psycho-educatie voor kind of adolescenten ouders;

Als vervolgbehandeling: als bij behandeling met CGT geen herstel optreedt na 12 zittingen, kan de behandeling worden verlengd. Ook kan een intensivering van de CGT (exposure thuis of op school) worden ingezet, kan worden overwogen om extra ouderzittingen in te zetten of om extra aandacht te besteden aan sociale vaardigheden. Bij onvoldoende verbetering, toename van depressieve klachten of ernstige belemmering in het functioneren kan overigens tevens farmacotherapie worden overwogen.

Bij de psychotherapeutische behandeling van sociale angststoornis worden exposure in vivo, cognitieve (gedrags)therapie, sociale vaardigheidstraining en taakconcentratie training aanbevolen. Indien CGT (eerste keus) onvoldoende effect heeft, kan een mindfulness behandeling overwogen worden.

Voor de psychotherapeutische behandeling van gegeneraliseerde angststoornis (GAS) is cognitieve gedragstherapie (CGT) bij volwassenen eerste keus behandeling aanbevolen. Cognitieve gedragstherapie wordt bij voorkeur individueel uitgevoerd. Als geen herstel optreedt, kan de behandeling worden verlengd met nadruk op elementen die nog niet zijn gegeven, zoals: exposure, applied relaxation, mindfulness of (meta) cognitieve therapie.